و سه طرف سه ارسى تحتانى است كه هر كدامى سه در دارند و ارسى مقابل ايوان دو طرف دارد كه از دو طرف به آن ارسى در باز كرده‌اند و دو در اطاق هم در آن دو غرفه ساخته شده است و يك باريكه از طرف يمين است و از آنجا راهى است كه به فضاى جلو حمّام مىرود و يك باريكه در طرف يسار كه به گلكار « 1 » پهلوى حوض‌خانه باز است . بالاى حوضخانه كلاه‌فرنگى بسيار بزرگ خوبى ساخته‌اند و طرف يمين و يسار فوقانى حوضخانه دو بالاخانهء سه‌درى است كه فعلا در آنها را تيغه كرده و انبار قرار داده‌اند . و در فوقانى محاذات حياط حوضخانه [ 143 ] دو بالاخانهء مستطيل است تودرتو كه هر كدامى سه در دارند . و بعد از وسط بالاخانهء دويمين درى است كه توى برج وسطانى قلعه مىرود و سقف آن را پوشيده و اوطاق قراولخانه ساخته و تيركش تفنگ قرار داده‌اند . تمام عمارات حوضخانه غير از سه ارسى و چهار بالاخانه از صحن و غرفات و باريكه‌ها و عمارت شكم‌دريده و غيره و غيره مفروش از آجر است . و گوشهء طرف يمين صحن حوضخانه زيرزمينى هم ساخته‌اند و اين عمارت حوضخانه و باريكه‌ها از همه‌جهت آراسته و از معايب پيراسته [ است ] و كمال امتياز را در اين نقطه دارد . و از طرف يمين صحن حياط عمارت حوضخانه باريكه و راهى است كه به مطبخ مىرود و مطبخ هم چهار كلّه‌كار و هفت صفه‌چه دارد . و در جلو مطبخ فضائى است مختصر كه عرضا پنج ذرع و طولا هشت ذرع است . اول صحن حياط هم چاه آبى حفر شده براى هنگام لزوم كه فعلا سر آن را با سنگ آسيابى بسته‌اند . از طرف يسار حوضخانه درى است كه به فضاى گلكار مىرود و جنب حوضخانه رو به گلكار سه اوطاق سه‌درى است كه دو باريكه دارند . فضاى گلكار تقريبا چهل و هفت ذرع طول و سى و هفت ذرع عرض دارد و از آنجا راهى است كه به برج گوشهء شمال غربى مىرود و در اين فضا فعلا غير از يكى دو باغچه گل مابقى يونجه‌كار و براى حيوان مأمورين و ساخلوهاى قلعه تا يك درجه اسباب افاقه است . بعد از فضاى گلكار خيابان وسيعى است وصل به حصار كه در طرف طول قلعه واقع [ است ] . عرض خيابان مزبور بيست و يك ذرع و طول آن از ابتدا تا انتهاى قلعه است و هفت كورهء آجرپزى و آهك‌پزى و گچ‌پزى در آن خيابان ساخته‌اند [ 144 ] و در موقع لزوم رفع حاجت خواهند كرد .

--> ( 1 ) - اكنون معمولا گلكارى مىگويند . گلكار را چند بار ديگر هم نوشته است .